راوی نور

الامالي - شيخ صدوق

·       آغا بزرگ طهراني نيز در كتاب الذريعه خود ، از كتاب امالي استفاده كرده است.

به عنوان نمونه:

الذريعه ، جلد 2 ، صفحه 315

 

 

·       دقت خاصي كه در هنگام بيان احاديث و ضبط و كتابت آن شده است ، ويژگي ديگري است كه مي تواند بر اعتماد به نقل و دقت اين كتاب بيفزايد و سر مشق افراد ديگر باشد.

 

 

 

نسخه هاي خطي:

از اين كتاب نسخه هاي خطي كهن و ارزشمندي باقي مانده است. از جمله:

 

1 . نسخه كتابخانه مدرسه نواب مشهد ، شماره 72 / اخبار ، تاريخ استنساخ : 1034 ه.ق

2 . نسخه كتابخانه مدرسه نواب مشهد ، شماره 118 / اخبار ، تاريخ استنساخ : 956 ه.ق

3 . نسخه كتابخانه مدرسه فيضيه قم ، شماره 1196 كه ناقص است ( فهرست نسخ خطي فيضيه : 21 )

4. هشت نسخه خطي نيز در كتابخانه آيت الله العظمي مرعشي نجفي در قم موجود است.

5. دوازده نسخه خطي نيز در كتابخانه آستان قدس رضوي وجود دارد كه در فهرست چاپي اين كتابخانه معرفي شده است.

 

 

 

سبك شناسي:

تاريخ تمامي مجالس ، مكان تحديث وسند كامل و نيز كيفيت تحمل حديث اغلب روايات اين كتاب به خوبي نگاشته و حفظ شده است.

 

 

بررسي محتوايي:

در اين كتاب 1008 روايت از خداوند متعال (حديث قدسي) و نيز از 13 معصوم (ع) نقل شده است. 32 روايت آن احاديث قدسي و 976 روايت از رسول اكرم ، فاطمه زهرا (س) ،اميرالمؤمنين و ساير ائمه معصومين است.ولي از امام زمان (عج) در اين كتاب روايتي نقل نشده است. بيشترين روايت از رسول اكرم(ص) با 345 روايت و كمترين روايت از امام حسن عسكري (ع) با 1 روايت است.

اين كتاب مجموعه اي از احاديث معصومين است كه شيخ صدوق در 97 جلسه آن را براي حاضران بيان كرده است.همه مجالس داراي تاريخ مشخص است . اولين مجلس در روز جمعه ، 18 رجب سال 367 ه.ق و آخرين مجلس در روز پنجشنبه ،19 شعبان سال 367 در مشهد الرضا بوده است. اين مجالس در اماكن مختلف و متنوعي ايراد شده اند.برخي در مشهد الرضا و بعضي در نيشابور و تعدادي در ري و غالبا" در روزهاي جمعه و سه شنبه املا شده اند كه خود نشانگر نظم دقيق مؤلف در زندگي است. البته گاهي به مناسبت خاصي ، اوقات آن دچار تغيير مختصري شده است نظير مجلس 31 كه به واسطه روز عاشورا در روز يكشنبه و مجلس 96 كه در عصر چهارشنبه و يا مجلس 97 كه در روز پنجشنبه ايراد شده است.

غالب روايات كتاب مربوط به مسائل اخلاقي و بيان فضايل و مناقب اهل بيت است. ولي به طور كلي روايات بسياري در زمينه هاي متنوع عقيدتي ، فقهي ، تاريخي و ... در اين كتاب آورده شده است. به گونه اي كه روايات مذكور حتي در جلسه هم داراي موضوع واحدي نيستند.

به عنوان نمونه به موضوع روايات اولين مجلس كتاب اشاره مي شود:

1.      حديث اول: درباره حسن خلق از امام سجاد(ع)

2.      حديث دوم : روايت مشهور غدير خم

3.      حديث سوم : روايتي ديگر از رسول خدا (ص) راجع به ولايت علي (ع)

4.      حديث چهارم : موعظه اي از رسول خدا (ص)

5.      حديث پنجم : سخني از قصي بن كلاب راجع به پرهيز از شرب خمر

6.      حديث ششم : روايتي از امام صادق (ع) درباره ارزش حديث اهل بيت

7.      حديث هفتم : بيان جريان تاريخي ملاقات حضرت يوسف (ع) و زليخا در دوران صدارت يوسف (ع) كه با ذكر آن ، مجلس اول پايان مي يابد.

آخرين مجلس (97) به ذكر يك روايت بسيار طولاني و گرانقدر از امام رضا (ع) درباره منزلت و مرتبت امامت اختصاص دارد.

 

در مقدمه كتاب امالي با ترجمه آيت الله كمرهاي (انتشارات كتابچي) ضعف مضمون پاره اي از اخبار امالي به شرح زير آمده است:

1.اخباري راجع به ثواب هاي دور از فكر ،نسبت به اعمال مستحبه و عبادات ، كه به نظر بعيد و اغراق آميز مي آيد. مانند اخبار فضيلت روزه هر روز از ماه شعبان يا رجب

 

2.اخباري راجع به اوضاع  محشر و قيامت و معراج و عذاب دوزخيان كه گنجايش تصور بشر معمولي را ندارد. مانند تعبير به اينكه دندان كافر در قيامت چون كوه احد است.

3.اخباري راجع به تطبيق آيات بعضي از سوره قرآن به موارد معيني و اعتبار شاُن نزول هاي مخصوصي كه با تاريخ نزول آيات تطبيق نمي كند. مثل تطبيق آيات والنجم ، بر نجمي كه در دوران مرض وفات پيغمبر اكرم (ص) در خانه امام علي (ع) فرود آمده  براي تعيين آن حضرت به خلافت در حاليكه اين سوره از نظر نزول ، مكي ضبط شده است.

 

4.نقل كتب از مؤلفين در سابق جنبه روايت داشته و بايد كتاب ، نسبت به مؤلف خود سلسله سند داشته باشد و اين تسلسل اسناد كتب ، محفوظ نمانده است، ولي از نظر تطبيق بر نسخه موجود مدرك همان شهرت قاطع و اصالةالصدق در تسلسل تاريخ و اصل عدم النقل است كه ازاصول عقلائي و مورد اعتماد است.

 

5.برخي معتقدند چون روايات امالي بيشتر جنبه اخلاقي دارد و بيان فضايل اهل بيت است ،از اين رو شيخ صدوق دقت زيادي در روايات نكرده و در اين كتاب از روا ت شيع و سني و بعضا" هم روات ضعيف نقل كرده است.

 

6.به گفته سيد محمود مدني سجستاني ، در كتاب مذكور ، گاه مؤلف از غير معصومين نيز جملات و يا حوادثي را نقل كرده است كه تعداد آنها بسيار اندك است.

 

 

 

تلاش هاي پيراموني:

تراجم:

اين كتاب بارها به فارسي ترجمه شده است . برخي از اين ترجمه ها عبارت اند از:

1.ترجمه آقاي سيد علي امامي (الذريعه ، ج 4 ، ص 81 )

2.ترجمه آقاي سيد صادق توشخانكي ، 1301 ه.ق (الذريعه ، ج 4 ، ص 81 )

3.ترجمه حاج شيخ محمد باقر كمره اي

برخي از علما بر اين كتاب حواشي نگاشته اند ، از جمله سيد نورالدين جزائري ، متوفاي 1173 (الذريعه ، ج 6 ، ص 25)        

 

نسخ چاپي :

1. چاپ مؤسسه البعثه ، تهران ، 1417 ه.ق .

با مقدمه اي در 48 صفحه كه در پايان آن فهرست هاي بسيار مفيدي در 120 صفحه آورده شده است.مجموع كتاب در 902 صفحه و قطع وزيري است.

2 . نسخه چاپ انتشارات كتابچي ، تهران ، 1376 ه.ق .

با مقدمه اي فارسي همراه با ترجمه فارسي به قلم حاج شيخ محمد باقر كمره ايدر قطع وزيري و 680 صفحه به چاپ رسيده است.

3 . نسخه چاپ مؤسسه الاعلميللمطبوعات ، بيروت ، 1400 ه.ق .

با مقدمه اي بسيار كوتاه ، بدون تخريج آيات و احاديث ، فقط با فهرست مختصري در آخر كتاب در قطع وزيري و 545 صفحه به چاپ رسيده است.

 

 

 

معرفي سايت :

www.i-b-q.com

در كتاب امالي شيخ صدوق ، از 65 شيخ روايت كرده است كه نام اين عده در مقدمه " ترتيب الامالي" ذكر شده است.

 

www.qudsdaily.com

در اين سايت نوشته شده بود كه راجع به كتاب صحيفة الرضا در امالي هم ياد شده است.

 

www.fa.wikipedia.org

امالي عنوان بيش از 30 كتاب از كتب مسلمانان است كه معروفترين آنها اماليهاي شيخ صدوق ، شيخ مفيد و شيخ طوسي است.

 

www.oshagolhosein.parsiblog.com

در اين سايت نوشته شده بود كه يكي از قديمي ترين منابعي كه رساله الحقوق امام سجاد (ع) را نقل كرده است ، امالي شيخ صدوق است.

 

www.hamshahrionline.ir

اخبار امام رضا (ع) در امالي هم آمده است.

 

www.hawzah.net

فهرست برگزيده اي از كتابهاي كتابخانه مسجد اعظم قم ذكر شده بود كه امالي را در گروه " فهرست نسخه هايي كه سر لوح مذهب دارند" قرار داده شده بود.

 

 

www.aarezoha.blogfa.co

معرفي مجله:

 پديدآورندگان :
      انصاري قمي، محمد رضا
عنوان : امالي شيخ صدوق
نشريه : كيهان انديشه
صفحه : 154-161
زبان : فارسي
پياپي : 56
سال : 1373
ماه : مهر

 

 

عنوان : شيخ صدوق
نشريه : پاسدار اسلام
صفحه : 32-33 و 18
زبان : فارسي
پياپي : 4
سال : 1361
ماه : فروردين
ملاحظات :
       نام نويسنده ذكر نشده است

 

 

 

 

عنوان : شيخ صدوق
نشريه : موعود جوان
صفحه : 18-19
زبان : فارسي
پياپي : 2
سال : 1377
ماه : بهمن
ملاحظات

         نام نويسنده ذكر نشده است.

 

 

معرفي كتاب:

كتاب الذريعه،جلد 2

بحار الانوار

معجم المؤلفي الشيعه ، صفحه 247

دايرة المعارف بزرگ اسلامي ، جلد 1 ، صفحه 94

لغت نامه دهخدا

فرهنگ كتب حديثي شيعه ، جلد 1 ، سيد محمود مدني سجستانی

http://sabk-shenakht.blogfa.com/post-33.aspx

+ نوشته شده در  جمعه هجدهم فروردین 1391ساعت 13:45  توسط سید  |